In de aanloop naar de lente zit ik hier met Sint-Maartensliedjes in mijn hoofd en dat terwijl Sint-Maarten thuishoort in de herfstige novemberperiode ... Het zijn de zwaarden die het hem doen, al had ik gisteren ook al even "kerske in de lanteiren" in mijn hoofd, maar nu is het vooral eentje over "Martijn" met zijn zwaard. 'k Heb dan ook nog eens - zoals de scherpzinnige lezers vast al hadden opgemerkt - een aangepaste versie in mijn hoofd.
Feit is dat er gisteren in Antwerpen naar jaarlijkse traditie zwaarddansoptredens ter ere van Halfvasten waren. Mijn oudste zoon behaalde zowat 24 uur geleden - voor zover wij weten als jongste ooit - op zijn 10 jaar de medaille van 5 jaar meedansen. 'k Ben natuurlijk trots op 'm zoals een moeder altijd fier is op haar kinderen. Hij startte op zijn 6 jaar en heeft gisteren denkelijk voor het laatst op de 2de plaats gestaan. Hoe het verder zal gaan daar ga ik nog niet te veel over verklappen.
Wel wil ik even een geschiedkundige toelichting geven voor de lezer die zich afvraagt wat, hoe en waarom die kinderen en volwassenen daar zo enkele weken voor Pasen met zwaarden staan te dansen. Eerst en vooral wil ik even vermelden dat dansgroep "Lange Wapper" internationaal (in Engeland, Frankrijk, Spanje, Kroatië, Italië, Japan, …) aangeschreven staat als een uitstekende dansgroep. De oprichter, (wijlen) Renaat Van Craenenbroeck (†06/07/2001), was zeer gekend in de folkwereld.
De Antwerpse zwaarddans is een reconstructie van een dans die in de 15de en de 16de eeuw werd uitgevoerd in de Vlaamse dorpen en steden. Het is een reidans, dat wil zeggen dat er een aaneengesloten kring gevormd wordt die praktisch gedurende de hele dans weerhouden blijft en zelden onderbroken wordt. Tijdens de dans worden er verschillende figuren gevormd.
Renaat Van Craenenbroeck creëerde na jarenlange research een zwaarddans gebaseerd op traditionele figuren. Het werd één van de mooiste zwaarddansen die er zijn binnen Europa. Deze choreografie wordt sinds 1970 met Halfvasten door dansgroep Lange Wapper uitgevoerd op de Handschoenmarkt (aan de put van Quinten Matsijs voor de Kathedraal) en op de Grote Markt van Antwerpen.
Een zwaarddans is - in tegenstelling tot wat sommigen meteen denken - absoluut geen dans voor krijgers of soldaten om een soort gevecht te houden en zeker ook géén zwaardgevecht. Het is een dans waarbij de dansers met zwaarden figuren weven, o.a. in de vorm van een ster. Een vast aantal deelnemers vormt een kring of rei. Ze houden een zwaard vast bij het heft en een buurdanser neemt de punt van het zwaard vast. Het begrip zwaard moet men zeer ruim interpreteren: sommige groepen dansen ook met stokken, buigzame takken, ... Bij dansgroep "Lange Wapper" dansen de volwassenen en de kinderen met metalen zwaarden.
In onze eigen streken werden zwaarddansen oorspronkelijk uitgevoerd met 2 doelen. Enerzijds spiritueel: hij werd gedanst om de winter uit te drijven (en dus het begin van de lente te vieren). Ten tweede was hij bedoeld om de jonge mannen in te wijden in de mannengemeenschap. Nu is het gewoon een prachtige dans die je gezien moet hebben – en misschien zelfs eens meegedanst. Zelfs op Ketnet werden onze "Wappertjes" al eens uitgenodigd voor een demonstratie in de studio, maar live is het nog véél mooier.
Dit jaar danste er in de kindergroep trouwens ook voor het eerst een meisje mee. De volwassen jonkvrouwen nemen al langer het heft in eigen hand bij de "Dulle Grieten" die intussen toch ook al enkele jaren deel uitmaken van de zwaardansoptredens - de oorspronkelijke Zwaarddans werd enkel door mannen gedanst.. Daarnaast zijn velen ook nog actief voor de gewone volksdansen die eveneens bij dansgroep "Lange Wapper" in ere worden gehouden.
Om het echt te weten hoe het is, moeten jullie volgend jaar (op 3 april 2011) zelf maar eens een kijkje nemen - noteer het gewoon alvast in de agenda. ;) Wie wil meedansen is natuurlijk zeker welkom. Zelf beperk ik me tot het supporteren bij de trouwe achterban, maar mijn zoon, wederhelft en schoonvader vormen het enige zwaarddansende driegeslacht en ze doen dat prima.
Voor meer informatie ivm optredens e.d. kan je ook eens een kijkje nemen om de website van de groep: www.langewapper.be
